Chen Ning Yang (1922–2025)
Chen Ning Yang urodził się 1 października 1922 roku, a zmarł 18 października 2025 roku w Pekinie. Był chińsko-amerykańskim fizykiem teoretycznym. Najbardziej znany jest ze współpracy z Tsung-Dao Lee nad naruszeniem parzystości w oddziaływaniach słabych oraz ze współtworzenia teorii Yanga–Millsa.
Chen Ning Yang miał duży udział w rozwoju współczesnej fizyki cząstek elementarnych i teorii pola. Wspólnie z Tsung-Dao Lee wykazał możliwość naruszenia symetrii parzystości w oddziaływaniach słabych, co doprowadziło do jednej z największych rewolucji fizyki XX wieku. Yang był również współtwórcą teorii Yanga-Millsa, stanowiącej podstawę nowoczesnych teorii cechowania wykorzystywanych w Modelu Standardowym. Te badania umożliwiły matematyczne opisanie oddziaływań fundamentalnych i miały bardzo silny wpływ na rozwój fizyki wysokich energii, chromodynamiki kwantowej i współczesnej teorii pól kwantowych. Należał do grona najważniejszych fizyków teoretycznych XX wieku.
Z dorobku Yanga szczególnie wyróżnia się współodkrycie naruszenia parzystości w oddziaływaniach słabych w 1956 roku wspólnie z Tsung-Dao Lee. Do tego czasu uważano, że prawa fizyki są symetryczne względem odbicia lustrzanego. Yang i Lee wykazali teoretycznie, że w oddziaływaniach słabych symetria ta może być łamana. Hipoteza została szybko potwierdzona eksperymentalnie przez Chien-Shiung Wu. Odkrycie to całkowicie zmieniło rozumienie symetrii w fizyce i doprowadziło do rozwoju nowoczesnych teorii oddziaływań fundamentalnych. Za to osiągnięcie Yang otrzymał Nagrodę Nobla w 1957 roku.
Yang otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki w 1957 roku wspólnie z Tsung-Dao Lee za analizę praw parzystości, która doprowadziła do odkrycia ich naruszenia w oddziaływaniach słabych. Jego późniejszy dorobek, zwłaszcza teoria Yanga–Millsa, stał się podstawowy dla teorii cechowania.
Strona została opracowana na podstawie danych z: Nobel Prize i Wikipedia.