Karl Barry Sharpless (1941– )
Karl Barry Sharpless urodził się 28 kwietnia 1941 roku; jest amerykańskim chemikiem organicznym. Specjalizuje się w chemii organicznej i katalizie asymetrycznej. Znany jest przede wszystkim z opracowania metod stereoselektywnej syntezy organicznej oraz koncepcji „click chemistry”. Jego prace odegrały fundamentalną rolę w rozwoju nowoczesnej syntezy chemicznej i biochemii.
Karl Sharpless istotnie wpłynął na rozwój stereoselektywnej syntezy organicznej i nowoczesnej chemii funkcjonalnej. Opracował metody katalizy asymetrycznej umożliwiające selektywne otrzymywanie określonych izomerów optycznych związków chemicznych. Jego odkrycia miały bardzo duże znaczenie dla produkcji leków, związków biologicznie aktywnych i materiałów funkcjonalnych. Sharpless współtworzył również koncepcję „click chemistry”, zakładającą wykorzystanie prostych, wydajnych i selektywnych reakcji do szybkiego budowania złożonych cząsteczek. Jego badania wywarły bardzo silny wpływ na farmację, biotechnologię i chemię materiałową.
W dorobku Sharplessa centralne miejsce zajmuje opracowanie metod asymetrycznego utleniania i późniejszej koncepcji „click chemistry”. W latach osiemdziesiątych opracował reakcje umożliwiające stereoselektywne tworzenie związków chiralnych z wysoką wydajnością. Następnie współtworzył ideę „chemii klikanej”, wykorzystującej wyjątkowo niezawodne reakcje do łączenia fragmentów cząsteczek. Odkrycia te istotnie zmieniły syntezę organiczną i projektowanie nowych leków oraz materiałów biologicznych. Sharpless otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii dwukrotnie – w 2001 i 2022 roku.
Sharpless dwukrotnie otrzymał Nagrodę Nobla z chemii. W 2001 roku nagrodzono jego prace nad chiralnie katalizowanymi reakcjami utleniania, a w 2022 roku — wspólnie z Mortenem Meldalem i Carolyn Bertozzi — rozwój chemii „click” i chemii bioortogonalnej.
Strona została opracowana na podstawie danych z: Nobel Prize i Wikipedia.