Morten Peter Meldal (1954– )
Morten Meldal urodził się 16 stycznia 1954 roku; jest duńskim chemikiem. Specjalizuje się w chemii organicznej, chemii peptydów i chemii kombinatorycznej. Znany jest przede wszystkim z odkrycia reakcji miedziowo-katalizowanej azydek–alkin, będącej podstawą chemii klik. Odkrycie to istotnie zmieniło syntezę związków organicznych i biologicznych, umożliwiając szybkie oraz niezwykle wydajne łączenie fragmentów cząsteczek. W 2022 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii wspólnie z Barrym Sharplessem i Carolyn Bertozzi.
Meldal istotnie wpłynął na rozwój współczesnej chemii syntetycznej. Odkryta przez niego reakcja cykloaddycji azydku i alkinu katalizowana jonami miedzi stała się jednym z najważniejszych narzędzi chemii XXI wieku. Metoda ta umożliwia szybkie i selektywne łączenie cząsteczek w warunkach łagodnych, z bardzo wysoką wydajnością. Znajduje zastosowanie w chemii medycznej, biologii molekularnej, materiałoznawstwie, nanotechnologii i projektowaniu leków. Jej znaczenie dla współczesnej chemii jest porównywane do znaczenia reakcji Grignarda lub reakcji Dielsa-Aldera dla chemii XX wieku.
Najważniejszym osiągnięciem Meldala było odkrycie w 2001 roku miedziowo-katalizowanej cykloaddycji azydków i alkinów (CuAAC). Reakcja ta pozwala na niezwykle efektywne tworzenie pierścieni triazolowych i stanowi podstawę chemii klik. Dzięki swojej prostocie, wydajności i selektywności stała się jedną z najczęściej wykorzystywanych reakcji we współczesnej chemii organicznej.
Nagrodę Nobla z chemii w 2022 roku otrzymał wspólnie z Barrym Sharplessem i Carolyn Bertozzi. Meldal i Sharpless zostali wyróżnieni za rozwój chemii „click”, a Bertozzi za chemię bioortogonalną.
Strona została opracowana na podstawie danych z: Nobel Prize.